رتبه بندی بانکها در راستای تضمین اعتماد عمومی به نظام بانکی امری ضروری است. به عبارتی معمولا به دو دلیل اساسی بانکها مورد رتبه بندی و ارزیابی قرار می گیرند:

۱٫      تضمین اعتماد عمومی به نظام بانکی

۲٫      حفاظت و حمایت از صندوق ضمانت سپرده ها

حفظ و نگهداری از اعتماد عمومی به نظام بانکی مساله ای کلیدی است چرا که سپرده های مردم مهمترین منبع تامین مالی برای نظام های بانکی به شمار می رود. همچنین حفظ یکپارچگی صندوق ضمانت سپرده ها در راستای حمایت از سپرده های مردم و حل مشکلات بانکهایی که در بازپرداخت سپرده ها دچار مساله می شوند، ضرورتی انکار ناپذیر است. ارزیابی بانکها از طریق تشخیص ریسکهای غیر ضروری و همچنین بررسی عملکرد مدیریت در حوزه ریسک موجب تضمین ثبات بانکها و موسسات مالی و اعتباری می شود. ارزیابی سرمایه، داراییها، مدیریت، سود، نقدینگی و حساسیت بانک نسبت به ریسک بازار از جمله مهمترین شاخصهایی است که در رتبه بندی های رایج مورد استفاده قرار می گیرد.

اصطلاح «رتبه بندی» دامنه متنوعی از روشها و اهداف را در بر می گیرد. از اینرو علاوه بر رتبه بندیهای رسمی توسط موسسات رتبه بندی و نهادهای نظارتی مانند بانک های مرکزی و تحقیقات دانشگاهی، بعضا برخی سایتها و روزنامه های معتبر هم بصورت دوره ای در مورد عملکرد بانکها گزارشهایی را منتشر می کنند و در چارچوب این گزارشها، بانکها را از منظر مجموعه ای از شاخصهای مالی و غیر مالی رتبه بندی می نمایند.

طرحی برای رتبه بندی بانکهای ایرانی: یک رویکرد جامع

با توجه به اینکه موسسات رتبه بندی اعتباری داخلی و ملی در ایران هنوز بطور کامل شکل نگرفته اند و موسسات رتبه بندی خارجی هم فعالیت چندانی ندارند از اینرو جای خالی رتبه بندی در نظام بانکی بسیار محسوس می باشد. جهت بر طرف نمودن این خلاء فعالیتهایی زیادی در حال است. صدور مجوز فعالیت موسسات رتبه بندی توسط سازمان بورس و همچنین اقدامات بانک مرکزی و پژوهشکده پولی و بانکی ازجمله این اقدامات است. در همین راستا شرکت مشاوره رتبه بندی اعتباری ایران هم برای فعالیت در این حوزه برنامه ریزی نموده و در یک فرآیند گام به گام قصد دارد بطور مسئولانه، مدیریت بخشی از این مساله مهم و تاثیر گذار در نظام اقتصادی کشور را بر عهده گیرد. در همین راستا گام اول این فرآیند از طریق تدوین یک گزارش تحلیلی- کمّی از وضعیت نظام بانکی با استفاده از اطلاعات مندرج در صورتهای مالی سال ۱۳۹۳ آنان به سرانجام رسید. آنچه که در این شماره ی نشریه اعتبارسنجی ملاحظه می کنید، نتایج حاصل از گام اول است. گامهای بعدی به گونه برنامه ریزی شده که از سطوح اولیه و ساده رتبه بندی به سطوح بالاتر و با دقتِ بیشتر و همچنین گسترش دامنه تحلیلها از اطلاعات صرفاً صورتهای مالی به سایر اطلاعات تاثیرگذار در عملکرد اقتصادی بانکها و همچنین جنبه های کیفی اطلاعات ارتقاء یابد. نشریه اعتبارسنجی به عنوان جایگاه انتشار نتایج در نظر گرفته شده تا به مرور یک فضای مناسب برای مخاطبین جهت پیگیری دقیق روند پیشرفت کار و همچنین شناخت کامل از اهداف، مبانی و کاربردهای رتبه بندی فراهم گردد.

راهنمای کاربردی گزارش: (مبانی، مفروضات و چارچوب کلی گزارش گام اول)

در این مرحله، از هرگونه قضاوت کیفی در محاسبه رتبه بانکها اجتناب گردیده و رتبه های ارائه شده صرفاً بر مبنای اعداد و ارقام کمّی هر بانک محاسبه شده است.

اطلاعات مورد نیاز برای رتبه بندی بانکها از صورتهای مالی سال ۱۳۹۳ بانکهای کشور استخراج گردید.

فهرستی از شاخصها و نسبتهای مالی که از بُعد تئوریک و کاربردی در زمینه ارزیابی عملکرد بانکها دارای بارِ اطلاعاتی بیشتری هستند، استخراج گردید.

در این مرحله، رتبه هر بانک در هر یک از شاخصها بصورت جداگانه محاسبه گردیده است. به این صورت که در هر شاخص، هر یک از بانکها که بهترین مقدار یا ارزش آن شاخص را (در میان سایر بانکها) کسب نموده باشد، به عنوان بانک اول انتخاب گردیده و سایر بانکها به ترتیبِ مقدار شاخص در رتبه های بعدی قرار گرفته اند.

 از آنجاییکه ترکیب این شاخصها و ارائه رتبه کلی برای هر بانک مستلزم قضاوت کیفی می باشد، از اینرو رتبه کلی برای بانکها محاسبه نشده و صرفا به ارائه رتبه هر بانک در هر شاخص اکتفا شده است. در گام های بعدیِ پروژه رتبه بندی بانکهای کشور، با تکمیل مطالعات و بررسی ها و فراهم نمودن زیرساختهای موردنیاز، برای هر بانک یک رتبه کلی بر مبنای ترکیب همه شاخصها محاسبه خواهد شد.

 

نویسنده: محمد جلیلی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *