بیان مساله

یکی از اصلی ترین مشکلات کشورهای در حال توسعه مساله تامین مالی است. به طور معمول در این کشورها نیمی از بزرگسالان به منابع مالی دسترسی ندارند.

یکی از نهادهایی که در دهه گذشته در کشورهای توسعه یافته نقش اساسی را در گسترش بازار پول و اعتبار و به تبع آن بهبود فضای کسب و کار و رشد اقتصادی داشته است، شرکت های گزارشگری اعتباری[۱] هستند. شرکت گزارشگری اعتباری سازمانی است که اطلاعات اشخاص را به منظور سنجش ریسک آن ها جمع آوری می کند و گزارش های اعتباری و سایر خدمات را به متقاضیان ارائه می دهد. داده هایی که این شرکت ها جمع آوری می کنند شامل اطلاعات هویتی، اطلاعات اعتباری و همچنین دادهای جایگزین می باشد. در سیاست های اقتصادی استفاده از داده های موسسات غیر مالی و غیر اعتباری (شرکت های مخابرات، آب، برق، گاز و ..) در گزارش های اعتباری، داده جایگزین نامیده می شود.

بسیاری از افراد در کشور های در حال توسعه به دلیل نداشتن سابقه اعتباری (به علت نداشتن تسهیلات) و یا وثیقه کافی امکان دسترسی به منابع مالی را ندارند. ایجاد یک سابقه اعتباری برای این افراد می تواند دسترسی این افراد را به تسهیلات آسان کند. از آنجا که اکثریت افراد جامعه از خدمات شرکت هایی مانند مخابرات، برق، آب، گاز، فاضلاب و … استفاده می کنند، می توان با استفاده از اطلاعات پرداخت صورتحساب آنها برای این افراد پرونده اعتباری ایجاد نمود. بنابراین این افراد می توانند آسان تر به منابع مالی دسترسی داشته باشند.

نمودار ۱ نشان دهنده حالت کلی فعالیت شرکت های گزارشگری اعتباری می باشد[۲]. همانطور که در این شکل مشاهده می شود، شرکت های خدمات عمومی[۳] هم به عنوان فراهم کننده داده و هم به عنوان استفاده کننده از خدمات شرکت گزارشگری اعتباری نشان داده شده است.

نمودار ۱: مدل کلی گزارشگری اعتباری

فراهم کنندگان داده ها برای شرکت های گزارشگری اعتباری

فراهم کنندگان داده موسسات اعتبار دهنده و سازمان هایی هستند که به طور مداوم و در چارچوبی مشخص اطلاعات را برای شرکت های گزارشگری ارسال می کنند. فراهم کنندگان سنتی داده ها شامل بانکها و سایر موسسات مالی و اعتباری می باشند. اما فراهم کنندگان غیر سنتی داده ها شامل خرده فروشی ها[۴] شرکت های ارائه دهنده خدمات عمومی (آب و برق و گاز و تلفن) می باشند.

شکل زیر نشان می دهد چند درصد از شرکت های گزارشگری در دنیا چه اطلاعاتی را دارند. ۴۷ درصد از شرکت های گزارشگری اطلاعات شرکت های ارائه دهنده خدمات عمومی را دریافت می کنند. بنابراین یکی از منابع اصلی تامین داده برای شرکت های گزارشگری اعتباری، شرکت های ارائه دهنده خدمات عمومی یا همان داده های جایگزین می باشند.

نمودار ۲: منابع اطلاعاتی شرکت های گزارشگری اعتباری

استفاده کنندگان از خدمات شرکت های گزارشگری اعتباری

استفاده کننده از خدمات گزارش اعتباری می تواند هر شخص حقیقی و حقوقی باشد که گزارش اعتباری و سایر خدمات این شرکت ها طبق ضوابط تعیین شده درخواست می دهد. مطابق با چارچوب تدوین شده توسط بانک جهانی (نمودار۱ و ۳) یکی از استفاده کنندگان اصلی از خدمات شرکت های گزارشگری اعتباری شرکت های ارائه دهنده خدمات عمومی می باشند.[۵]

نمودار ۳: استفاده کنندگان اصلی از خدمات شرکت های گزارشگری اعتباری

نقش شرکت های ارائه دهنده خدمات عمومی در شاخص اخذ اعتبار

بانک جهانی در پرسشنامه ارسالی خود برای شرکت های گزارشگری اعتباری یکی از پرسشها را به دریافت اطلاعات از مراکز ارائه دهنده خدمات عمومی اختصاص داده است. در صورتی که اطلاعات این سازمان ها توسط شرکت های گزارشگری اعتباری دریافت شود، یک امتیاز در شاخص اخذ اعتبار در مولفه عمق اطلاعات اعتباری دریافت می شود. بنابراین یکی از اثرات مهمی که دریافت داده از این شرکت ها به دنبال دارد بهبود رتبه کشور در شاخص اخذ اعتبار است.

 

نقش شرکت های ارائه دهنده خدمت عمومی در بهبود فضای کسب و کار

بهبود فضای کسب و کار متاثر از عوامل مختلفی می باشد. یکی از موارد آن دسترسی افراد به اعتبارات و همچنین رونق کسب و کار ها به واسطه دریافت اعتبار است. داده های جایگزین به صورت مستقیم و غیر مستقیم می تواند بر بهبود فضای کسب و کار موثر باشد.

 

منافع برای آحاد جامعه

در صورتی که اطلاعات این سازمان ها توسط شرکت های گزارشگری اعتباری جمع آوری شود دسترسی به تسهیلات افزایش می یابد. بسیاری از افرادی که به منابع مالی دسترسی ندارند ریسک پایینی دارند. در صورتی که اطلاعات مورد نیاز برای این افراد در دسترس باشد این افراد می توانند به منابع مالی دست یابند. بنابراین دسترسی آسان تر افراد به اعتبار، یکی از اثرات مستقیم استفاده از این داده ها می باشد، که به مفهوم بهبود فضای کسب و کار است.

منافع برای بانک ها

مطابق مطالعات انجام شده توسط شرکت ترنس یونیون[۶]، ۶۸ درصد از وام دهندگان اذعان کرده اند که استفاده از داده های جایگزین منافع قابل توجهی را برای آنها داشته است. استفاده از داده های جایگزین برای بانک ها منافع زیر را به دنبال داشته است:

  • ۶۶ درصد دسترسی بیشتر به مشتریان خوش حساب در شرایط یکسان
  • ۴۸ درصد از وام دهندگان که از این داده ها استفاده می کنند رقابت پذیری بیشتری دارند
  • هزینه های ۳۸ درصد از بانکها کاهش یافت
  • مدیریت ریسک بهتر برای ۳۹ درصد از بانکها

موارد فوق بیانگر این امر است که استفاده از داده های جایگزین می تواند کارایی بانکها و موسسات مالی غیر بانکی را در اعطای تسهیلات و مدیریت ریسک افزایش دهد. بهبود عملکرد در بازار پول و اعتبار به طور مستقیم بر رشد اقتصادی موثر خواهد بود.

منافع برای سازمان های ارائه دهنده خدمات عمومی

  1. بر اساس مطالعات صورت گرفته ارسال اطلاعات از سوی این شرکت ها برای شرکت های گزارشگری اعتباری می تواند مدیریت وصول مطالبات را برای این سازمان ها بهبود دهد[۷]:

از یک طرف به دلیل اینکه تاخیر پرداخت صورت حساب ها موجب کاهش امتیاز اعتباری افراد می شود، افراد را در اخذ تسهیلات با مشکل مواجه می کند. بنابراین افراد می بایست بدهی های خود را تسویه کنند. بنابراین هزینه وصول مطالبات این سازمان ها کاهش خواهد یافت. از طرف دیگر پرداخت به موقع باعث افزایش امتیاز اعتباری افراد می شود که این موجب خواهد شد افراد تمایل داشته باشند صورت حساب ها را در سررسید مقرر پرداخت کنند.

برای نمونه جدول فوق مطالعه صورت گرفته در سال ۲۰۰۹ که در شرکت های ارائه دهنده خدمات عمومی می باشد. برای مثال در صورت گزارش صورتحساب های انرژی در گزارش ها اعتباری بیش از ۵۱ درصد افراد تمایل بیشتری برای بازپرداخت به موقع صورتحساب ها دارند.

  1. همچنین این سازمان ها می توانند از گزارش ها و خدمات شرکت های گزارشگری اعتباری به منظور فروش اقساطی حق امتیازها، واگذاری پروژه به پیمانکارها و هرگونه فرایندهای تعهدآور دیگر استفاده کنند.

جمع بندی

همانطور که اشاره شد، شرکت های ارائه دهنده خدمات عمومی به عنوان فراهم کننده داده و همچنین استفاده کنندگان از خدمات شرکت های گزارشگری اعتباری نقش اساسی را در صنعت گزارشگری ایفا می کنند. ارسال اطلاعات توسط این سازمان ها موجب افزایش عمق اطلاعات اعتباری خواهد شد و به تبع دسترسی بانک ها و موسسات مالی به اطلاعات اعتباری بیشتر خواهد شد و ریسک متقاضیان تسهیلات و اعتبار به صورت دقیق تر برآورد خواهد شد. به علاوه افراد برای اینکه بتوانند از خدمات اعتباری استفاده کنند، می بایست از سابقه و امتیاز اعتباری مناسبی برخوردار باشند. این به این مفهوم است که افراد باید پرداخت های صروت حساب های خود را به درستی و در سررسید مقرر پرداخت کنند. نتیجتا این فرایند موجب بهبود رفتار اعتباری افراد جامعه در کل فضای بازار پول و اعتبار خواهد شد. دسترسی افراد بیشتر به تسهیلات به عنوان یکی دیگر از منافع جمع آوری داده های جایگزین ذکر شد. در مجموع می توان خاطر نشان ساخت که جمع آوری اطلاعات این سازمان ها منافع قابل توجهی را برای کل اقتصاد خواهد داشت که در نهایت موجب بهبود فضای کسب و کار خواهد شد.

[۱] credit reporting agencies                                                                          

[۲] . General Principles for Credit Reporting, World Bank Group

[۳] utilities

[۴] .retailer

[۵] . اصول کلی گزارشگری اعتباری، موسسه مالی بین الملل، ۲۰۱۲، ص ۲۱

[۶] . TransUnion

[۷] .Credit Reporting Customer Payment Data Impact on Customer Payment Behavior and Furnisher Costs and benefits, PERC, 2009

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *